Сырым Датұлы

Сырым Датұлы (1712—1802) — Ресей патшасының отарлау саясатына қарсы күрескен Кіші жүз қазақтары көтерілісінің көрнекті басшысы, атақты батыр, әйгілі шешен.

Шыққан тегі — Кіші жүздің Байұлы тайпасының Байбақты руынан. Өзінің асқан ақылдылығы арқасында өз ортасында тым ерте танылып, әділдігімен аты шыққан «Бала би» атанды.


Нақыл сөздері

Біреудің түйе жаятын кісісі жоқ,
Біреудің намаздан басқан ісі жоқ.

Ілмектер: намаз, іс, нақыл, афоризм Сырым Датұлы

Табалдырықтан биік тау жоқ,
Жаман ағайыннан асқан жау жоқ.

Ілмектер: жаман, жау, нақыл, афоризм Сырым Датұлы

Таудан биік көңіл бар, теңізден терең ғылым бар, оттан бетер - қайғы-зар.

Ілмектер: көңіл, қайғы, ғылым, зар, нақыл, афоризм Сырым Датұлы

Халық — көл, хан — құс.

Ілмектер: халық, хан, нақыл, афоризм Сырым Датұлы

Мен ағайынды екеумін: біреуі - өзім, екіншісі - халқым.

Ілмектер: халық, афоризм, нақыл, қоғам, мемлекет, заман Сырым Датұлы

Бір аяқ сусын екі кісінің құны: су табылмаса шөлдеген өледі, ұяттан — тауып бермеген өледі.

Ілмектер: құн, ұят, су Сырым Датұлы

Дәурені озса — жасы жеткені болар, қамқа тозса — күтімі кеткені болар.

Ілмектер: дәурен, қарттық, жастық, күтім Сырым Датұлы

Қарадан хан болсам — халқым қалаған болар,
Айырдан нар болсам — атам жараған болар,
Жоқтан бар болсам — құдайым қараған болар.

Ілмектер: кедей, халық, нар, кедейшілік Сырым Датұлы

Ешкісі семіз, қойы арық-мал сорлысы,
Топырағы сортаң, суы ащы — жер сорлысы,
Әйелі семіз, ері арық — ел сорлысы.

Ілмектер: сор, семіздік, әйел, ер, мал, су, топырақ Сырым Датұлы

Азамат жетім болмайды - халықтан болса панасы, халық жетім болмайды - басшы болса данасы.

Ілмектер: халық, жетім, дана, азамат, басшы Сырым Датұлы

Ағаңнан айырылсаң — қанатыңның қайырылғаны,
Әкеңнен айырылсаң — асқар тауыңның шағылғаны,
Сүйген жарыңнан айырылсаң— жапырағыңның қуарғаны,
Анаңнан айырылсаң — ағып жатқан бұлағыңның суалғаны.

Ілмектер: аға, әке, сүйген жар, ана, айрылу Сырым Датұлы

Ата тұрып ұл сөйлесе — ер жеткені болар,
Ана тұрып қыз сөйлесе — бой жеткені болар.

Ілмектер: ата, ана, қыз, ұл, ер жету, бойжеткен, сөз, сөйлеу Сырым Датұлы

Кәрінің үш түрі болады: біріншісі - қадірлі қария, екіншісі - қазымыр кәрі, үшіншісі — қадірі жоқ қыдырма шал.

Ілмектер: кәрі, қадірлі, қария, шал Сырым Датұлы

Ат - шабысына қарай шабады, ер - намысына қарай шабады.

Ілмектер: намыс Сырым Датұлы







nationalgeographic.kz
Сертификат алу. Сертификат, алғыс хат пен диплом алу жөнінде мәлімет
ҰБТ(онлайн тест)