Өлең-жыр байқауы

Өлеңдер

Түрмеде

Хат жаздым халық басқарған балаларға,
Тұс-тұсқа тұрған соң көп бара аларға.
"Алысқа ауып табан кете ме?" - деп,
Қауіп кірді бұл жиылған қараларға.

Толық

Түрмеде

Кір болып көйлек, ыстан қышындырды,
Бит талап, бүрге менен қысым қылды.
Көнбеске Ақ үкіміне не күшің бар,
Бәнде деп баста саған ісім қылды.

Толық

Түрмеде

Үш қатын қашты абаздан таң алдында,
Қашқан мен қашырған тең заң алдында.
Жан шашау шықпаған соң сіменімде,
Деп жүр ем "пісентті боп, жаңардым ба?".

Толық

Тұрамын түн болған соң қарауылда

Тұрамын тұн болған соң қарауылда,
Күзетіп жатқан жандарды қарауымда.
Тыш десем әрі қарай, бері тышар,
Шатақ боп өскен шалдар әр ауылда.

Толық

Алғаным төрт жүгері толық айып

Алғаным төрт жүгері толық айып,
Айыбымды өзім де айттым жұртқа жайып.
Тең көрмей төртеуін де айыптының,
Маржаның шұқырына қалдың тайып.

Толық

Едәуір екі кітап ермек еді

Едәуір екі кітап ермек еді,
Отырып, ойым оқып көрмек еді.
Ішіңде елге айтарлық еш үгіт жоқ,
Өткеннен қалған текке өрнек еді.

Толық

Әбжаппар, Нұрмағамбетке айтқаны

Әбжаппар, Нұрмағамбет - екі інім,
Үйреткен ерлер едің елге білім.
Сендерді осындай деп есіткенде,
Жадырап, жайылып еді жаны - ділім.

Толық

Түрмедегілерге айтқан сөзі

Қайнатқан суларыңнан қарасыңдар,
Бірлесіп бір - біріңмен жарасыңдар.
"Қалай, - деп, әр уақытта, - аға уақытың
Өтініш ойнап, күліп нәр ашыңдар.

Толық

Түрмеде

Құлнияз, Ырыс, Тілеу, Нұралы, Өте,
Бектерсің бір - біріңе туған тете.
"Жасарсын жанымдағы" дегендей-ақ,
Тұрсындар тәрбиелеп құрмет ете.

Толық

Түрмеде

Абазға шығарасың мені қашан,
Өзіндей тұрғанда аға, неден сасам?
"Қадырдан Құдекеңдей ағам бар", - деп,
Бұлақтай өз-өзімнен қайнап, тасам.

Толық

Тар замана

Ей, Мақа, сау ма денің, уақытың хош па?
Арзумын жолығуға сіздей досқа!
Уәләкін үстімізден қарайтындар,
Жібермейді жалынғанмен бір дем босқа.

Толық

Болыңдар сау-саламат үй мен ішім

Болыңдар сау-саламат үй мен ішім,
Туысқан тілектес бол үлкен - кішің.
"Болды, - деп, - бұл қалайша", — қапаланып,
Оңбасын ешбіріңнің бұған түсің.

Толық

Кіріптар

Іс түсті биыл маған үсті-үстіне,
Түспесін мүшкіл жұмыс еш кісіге.
Кітаптан оқығанмын жазған онда:
"Сауап, - деп, - еткен қайыр үш кісіге".

Толық

Қасқырда қуат қалмаса

Қасқырда қуат қалмаса —
"Ала " дейді ешкіні.
Тоңға — торқа көреді
Қырық құраулы ескіні.

Толық

Ұстабай баласы Жүніске

ҰСТАБАЙ БУақытсыз ұшты бұлбұл бақтарыңнан,
Түскендей боп қалдыңдар тақтарыңнан.
Қонбайды қолдарыңа қайта айналып,
Сабыр қыл, соңын сұрап Ақтарыңнан!АЛАСЫ ЖҮНІСКЕ

Толық

Байбосын мен Жәлелге

Ғайып ана хат жаздым,
Байбосын, Жәлел бөлеге.
Ықпал орнап, бақ қонып,
Болыпсыңдар бурадай,

Толық

Кәрімге айтқаны

Сөз тыңда салып құлақ інім Кәрім,
Бір туған бүтін жүктік едің нарым.
Шау тартқан сонда - дағы сықылың бар,
Жойылып ертелі-кеш иіскер дәрің.

Толық

Қасымов Ыбырай Төреге (адвокат)

Ыбырайға ықыласан сәлем бізден,
Ер едің ел билеген озық жүзден.
Мысалы дәрежең мен дәулетіңнің,
Таудай еді көрінетін құла түзден.

Толық

Жүрсін, Күлән, Шонымға

Сөз тыңда, Жүрсін менен Күлән, Шоным,
Қысқа емес, аңлауымда, ақыл - тоның.
Жақанға жаратылып келгеннен соң,
Оймаған өлім шіркін кімнің қоңын.

Толық

Әбдіхалық деген жиені өлгенде айтқан көңіл қосы

Тиген соң, апа, бізге жазған хатың,
Болды ұмыт бала-шаға, үй мен қатын.
Кеуілдің көрпесіне от тигендей,
Өксідім отыра алмай, шыдап дәтім.

Толық

Түйебай өлгенде әйеліне айтқан көңіл қосы

Құлақ қой, қайғы ішінде қалған жеңге,
Бар ма лаж, өкінгенмен, біткен демге?!
Қайғысы қайтыс болған марқұм ердің,
Сен түгіл, сырт ағайын, батты елге!

Толық

Үбісұлтан Аяпұлының баласына айтқан көңіл қосы

Қолыңнан жібек баулы қашты тұйғын,
Күллият келмеуші еді жанға қиғың.
Түрі жоқ таптыратын тұс-тұсынан,
Жоқтас деп келгенменен жұртты жиғың.

Толық

Қаражанның баласы Дәрменге айтқан көңіл қосы

Ер едің өшбу жақан тапқан бағын,
Күжім ең, көтерілмес, келсе де ағын!
Нарлардың нарқы қымбат, нәсілі таза,
Болғанын жұрт ұнатпас, жүгі шағын.

Толық

Ешнияздың баласы Мүсілімге айтқаны

Бала еді мұрынға исі Мүсілім гүлдей,
Гүл ұшып, кеуілің, аға, болды түндей.
Жарылқар жақсы көрген құлың Алла,
Жапаға жақын айлап түткен жүндей.

Толық

Есіркепке

Қадырдан хат жолдадым Есіркепке,
Білдіріп іш күйерлік жөнін текке.
Қалыпты жарық көңілің жабық болып,
Көз көрмес кездескендей бір түнекке.

Толық

Жетпісбайға

Туымды ту сияқты елге тайпы,
Тұтынған, төзім беріп, алар бәйгі,
Үкіміне Ақтың нендей қол қусырған,
Ерлердің өтеледі барлық айыбы.

Толық

Қошбанов Ғайыпқа

Қайырлы қазаларың болсын, Ғайып,
Жалындық Жаппар Хаққа қолды жайып.
Дұғасы досқа достың қабыл болып,
Жарылқар барлығын да болса да айып.

Толық

Махаңа

Кісі еді күткен дінін Махаң таза,
Тазалық тұрмысында тапты қаза.
Ұжмақтан, иншалла, орын алып,
Ісінен тіріде еткен табар маза.

Толық

Мен қалдым қайғы-қасірет қапасында

Аталық ақымды мен кештім, балам!
Өкшелес өзімменен өстің, балам!
Халқыңа хабарыңмен қамқор болып,
Сәуірдің самалындай естің, балам.

Толық

Күйігің кетті, балам, өртеп ішті

Күйігің кетті, балам, өртеп ішті,
Қаусата қабырғамды қатаң қысты!
Сабыр етіп соңын мұның сұрамасақ,
Шара не Саттар Хаққа үкімі күшті?!

Толық

Төрежанов Көбжан өлгенде әйеліне жазып берген жоқтау жыр

Құлақ қойып тыңдаңдар,
Көңіл айта келген ағайын.
Тозып қалған тозаң боп,
Көңілдің шаңын қағайын.

Толық

Аспан — садақ, ажал — оқ

Аспан — садақ, ажал — оқ,
Мысалы Алла — мергенді.
Жер — омақа, біз — қоян,
Етуге әл жоқ ербенді...

Толық

Тілек

Оңғарса талабымды Тәңірім менің,
Шаң, кірбің, көңілімнен кетер желім.
Жарқырап жанған шамдай болып тұрсам,
Сөзімді нендей айтқан тыңдар елім.

Толық

Серігің жоқ бір Алла

Серігің жоқ бір Алла!
Өлмейтін тіпті, тірі Алла!
Осыншаны халық еткен,
Құдіреті күшті, ірі Алла!

Толық

Мінәжат жырлар

Ей, Карим, көңілін көркейт мұсылманның!
Қуандыр қайбірін де қысылғанның!
Таупық бер біреуі емес, бәріне де —
Көңілінен иман нұрын ұшырғанның!..

Толық

Жас жетіп жақ тамырың білеуленді

Жас жетіп, жақ тамырың білеуленді,
Күннен күн көз гауһарың кіреуленді.
Теріңнен көрің жуық болғанменен,
Қоймайсың үзеңгіңді шіреуді енді.

Толық

Артқы өмір аңлауымда түс сияқты

Артқы өмір, аңлауымда, түс сияқты,
Алғы өмір қолға қонған құс сияқты.
Тілләға тірілікті балағанмен,
Болады бара-бара мыс сияқты.

Толық

Барады аз ғана өмір желдей заулап

Барады аз ғана өмір желдей заулап,
Әр жерге әуреледі жығып, аунап.
Бәрін де мал-мүліктің "Менікі!" деп,
Кеседен кісідейміз келген даулап.

Толық

Ой табу оңай емес ерікпесе

Ой табу оңай емес ерікпесе,
Ақсұңқар аңға ұшпайды елікпесе!
Адамды ой пікірі оянбаған,
Болады байқауымда өлік десе!

Толық

Әкеме

Ардағымсың, әкетайым, асқарым.
Қанатымсың, бар байлығым, аспаным.
Сенің арқан бүгінгі күн көргеніміз,
Жанымдасын керегі не басқанын?!

Толық