Өкпенің қатерлі ісігі

Өкпенің қатерлі ісігінің клиникалық көріністері

Өкпенің қатерлі ісігінің ағымында клиникаға дейінгі және клиникалық сатылары болады. Біріншісі, бір ісік жасушасы пайда болғаннан, клиникалык белгілердің пайда болуына дейін 6-9 жылға созылады. Екіншісі (емделмеген науқастың өмір ұзақтығы) 2-3 жылға созылады. Өкпенің орталық және шеткі қатерлі ісігінің клиникалық көріністері әр түрлі. Тамыралды ісіктің клиникалық симптомдарын 3 топқа бөледі, олардың пайда болуы патогенетикалық түрде түсіндіріледі.

Бірінші топ ісіктің бронхитта өсуі, сезімтал нерв ұштарына өсіп, жөтелу рефлексін шақырады. Жөтел қатты, кұрғақ, жеңілдік әкелмейді, ісік бронх қабырғасына өседі, жөтелу арқылы ісікті итеріп жылжыту мүмкін емес. Сол кезде ісіктің орталық бөлігі ыдыраңды, содан ол жара сияқты қисайып өзгереді. Бұл кезде майда тамырлар зақымданады және кішкене қан түкірік немесе дән тәрізді қақырық тасталады. Қақырықтағы қанды микроскопиялық зерттеу кезінде жаңа эритроциттер кездеседі. Кеудеде ауырсыну сезімі пайда болады, себебі ісік үдерісіне нерв талшықтары қосылады. Ол ауырсыну тұрақты, тұйық болады. Жөтел қан түкіру, кеудедегі ауру сезімі тамыр алдындағы өкпенің қатерлі ісігінің бірінші белгілерінің триадасын кұрайды. Бронхтардағы ісіктің өсуі оның жолдарының жабылуына әкеледі, одан ателектаз пайда болады. Ірі бронхтың ісікпен жабылуы, ентігуге әкеледі. Ателектазға ұшыраған жерде қабыну үдерісінің дамуына жағдай туады.

Екінші топтың симптомдары асқынулармен байланысты, ісіктің өсуінен және метаста беруінен пайда болады. Бронхтағы ісіктің өсуі, оның жолдарының жабылуына әкеледі, ісіктің қай бронхта орналасуына байланысты сегментте, бөлікте немесе тұтас өкпеде ателектаз болуы мүмкін. Ентігу де осы ателектаздарға байланысты. Ателектазға ұшыраған жерде қабыну үдерісінің дамуына жағдай жасалады (өкпенің тыныс алу қызметінің нашарлауы, бронх заттарының іркілуі, термостатикалық жағдай, инфекцияның болуы, ойық жараға айналған ісік). Пневмонияда науқас дене қызуының жоғарылауына байланысты дәрігерге көрінеді. Пневмония физикалық әдіспен (аускультация, перкуссия) анықталады, емі тез әсер береді, науқасты ауруханадан шығарады. Бірақ пневмонияның даму жағдайы жалғасып, қайталанып, ал қайталанған пневмония кейде өкпе іріңдігіне айналуы мүмкін. Бұны пневмонияға ұқсас немесе абсцеске ұқсас өкпенің қатерлі ісігі деп атайды, оны ісіктің атипиялық түріне жатқызады.

Жергілікті өсумен бірге лимфа және қан тасымалдау жолдарына метастаз береді, лимфогенді метастаз кезеңмен өтетін өкпе ішіндегі лимфа түйіндеріне, бронхопульмоналды, паратрвхеальды, бифуракция, медиастинальды лимфа түйіндеріне, қолқаның, жұтқыншақтың, бұғана үсті лимфа түйіндеріне метастаз береді. Жоғары қуысты көк тамырдың бойында орналасқан лимфа түйіндеріне метастаз береді. Бұл көктамырлық қысымынын жоғарылауына және беттің ісінуі мен көгеруіне алып келеді.

Гематогенді метастаз кез келген мүшеге, көбіне бас мида неврологиялык ошақтың симптомдарымен (мишық түрі) көрінеді, бауырда сүйекте, бүйректе, бүйрекүсті безінде, өкпеде кездеседі. Бұл өкпе қатерлі ісігінің анапластикалық түріне тән, бұл кезде ісіктің алғашқы ошағын анықтау қиынға соғады. Қатерлі ісік кезінде науқастың жалпы жағдайы өзгереді: әлсіздік, селқостык, жұмыс қабілетінің төмендеуі, апатия, ЭШЖ-нің (эритроциттердің шөгу жылдамдығы) жоғарылауы, арықтау және анемизация болмайды, керісінше гемаглобин, викарин және эритроцит жоғары болады. Шеткі өкпенің қатерлі ісігінің клиникалык көрінісі айқын емес.

Өкпенің қатерлі ісігінің нақтамасы және анықталуы

Бұл аурумен көбіне орта жастан асқан ер адамдар ауырады. Сондықтан аурудың тыныс жүйесінің кез келген шағымын ескере отырып, өкпенің рентгенологиялық зерттеуін жүргізу керек. Егер патологиялық көлеңкелер табылса, науқасты фтизиатрға емес онкологқа жіберу керек, себебі өкпенің қатерлі ісігі егде жастағы еркектер арасында, туберкулезге қарағанда екі есе жиі кездеседі. Өкпенің қатерлі ісігінің негізгі әдісі – рентгенологиялық, рентгенография екі проекцияда, көп осьті рентгеноскопия, томография. Диагнозға күдік туса, бронхография, компьютерлік томография жасалады. Өкпенің орталық қатерлі ісігінде көлеңке ателектазға тән, ал шеткіде шеті айқын дөңгелек қараңғы, бірақ тегіс емес. Шеткі қатерлі ісік ыдырағанда қуысты, шеті толық, бұдыр қабаттан тұратын түзіліс түзеді. Толық диагноз қоюда компьютерлік томография және радиомагнитті резонанс томографиясы көмектеседі, мұнда көлеңкенің түрі және сүлдесі анықталады. Эндоскопиялық зерттеулер ісіктің орналасқан орнын анықтауға мүмкіндік береді, биопсия алуға бронхтан жуындыны цитологиялық зерттеуге және ісіктің бетінен жағынды алуға көмектеседі. Диагностиканың соңында гистологиялық зерттеу жүргізіледі. Ол қатерлі ісіктің қай түрге жататынын анықтауға және емнің дұрыс әдісін таңдауға мүмкіндік береді. Егер осы әдістердің барлығы дұрыс нақтама қоюға мүмкіндік бермесе, онда диагностикалық торокотомия жасау керек, ісік алып тасталады немесе лимфа түйінін гистологиялық зерттеу жасалады, бұл болса құрастыру тәсілімен ары қарай емдеу әдісін дұрыс таңдауға көмектеседі.

С. Садықов


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:


Сайтта мәтіннен қате таптыңыз ба? Мәтінді белгілеп, Ctrl+Enter пернелерін басыңыз!

Пікірлер (0)

Пікір қалдырыңыз


nationalgeographic.kz
Сертификат алу. Сертификат, алғыс хат пен диплом алу жөнінде мәлімет
ҰБТ(онлайн тест)