Конфуций нақыл сөздері мен ойлары
Конфуций нақыл сөздері мен ой-толғамдары осы бетте берілген.
Автордың дәйексөздері, қысқаша өмірбаяны және басқа бөлімдеріне апаратын ішкі сілтемелер бір жерде жинақталған.
Автор туралы
Құң-зы (қытайша: 孔子) немесе Конфуций (лат. Confucius); сирек кездесетін қытайша: 孔夫子; пинйін: Kǒng Fū Zǐ; Wade-Giles: K'ung-fu-tzu, дәлме-дәл «Құң ұстаз» (551 ЗБ—479 ЗБ) — ілімі мен пәлсапасы қытай, корей, виетнамдық және жапон өмір тұрысы мен ойлау ғұрыпына терең ықпал еткен, әйгілі қытай ақылманы және әлеуметтік пәлсапашысы.
Автордың бөлімдері
Жарияланған материалдар
Асыл адам сөзге баяу, іске жылдам болғысы келеді.
Ілмектер: Конфуций, Лунь юй, көп сөйлеу, көп сөйлемеу, іс-әрекет, әрекет ету, әрекет, нақыл, нақыл сөз, өсиет, даналық сөздер, афоризм Конфуций
Оригинал (қытайша):
子曰：「君子欲讷于言而敏于行。」
Түсіндірме:
君子 – асыл адам, ізгі мінезді адам.
欲讷于言 – сөзінде асықпай, ойлы болу.
敏于行 – ісінде белсенді, шапшаң болу.
Конфуцийдің „Лунь Юй“ (论语 ) атты еңбегінен алынған.
PS: Адам көп сөйлемей, әрекетімен көрсеткені дұрыс.
Ұстаз айтты: Жақсы адам (жан-жақты, парасатты адам) өзгерісті өзінен бастайды, ал ойсыз адам басқаларды кінәлайды.
Ілмектер: Конфуций, Өзін-өзі тәрбиелеу, ішкі жауапкершілік, жауапкершілік, өзгеріс, Кінәлау, даму, өзгеру Конфуций
Оригинал мәтіні (қытайша классикалық тілде):
子曰：「君子求諸己，小人求諸人。」
(Zǐ yuē: "Jūnzǐ qiú zhū jǐ, xiǎorén qiú zhū rén.")
«Лунь юй» (論語, Аналектілер немесе Әңгімелер мен пайымдаулар) кітабындағы сөз.
Бұл сөз Лунь юйдің 15-тарауы (衛靈公 — Вэй Лин-гун, Wei Ling Gong) ішіндегі 21-ші афоризм (немесе 15.21 деп белгіленеді).
Түсіндірме қысқаша:
君子求諸己 — асыл адам қателікті, жетістікті, моральдық жауапкершілікті өзінен іздейді, өзін-өзі түзетеді, өзінен талап етеді.
小人求諸人 — төмен адам кінәні, себепті, жауапкершілікті басқалардан іздейді, басқаларды кінәлайды.
Ұстаз айтты: «Оқығаныңды үнемі қайталап үйрену — қуанарлық емес пе? Даладан келген достармен кездесу — қуаныш емес пе? Адамдар сені түсінбесе де, ренжімей қалу — бұл нағыз көсемдік емес пе?»
Ілмектер: оқу, Конфуций, Лунь юй, қуаныш, қуану, достар, түсіну, ренжіту, ренжу, ішкі тыныштық, Достық Конфуций
Оригиналы (қытайша):
子曰：「學而時習之，不亦說乎？有朋自遠方來，不亦樂乎？人不知而不慍，不亦君子乎？」
«Лунь юй» (Аналектілер) кітабынан ең танымал әрі әсерлі нақыл сөздердің бірі – оның бірінші тарауының алғашқы сөзі (1.1)
Қарапайым тілде:
Оқығаныңды қайталап, тәжірибеден өткізу — бұл бақыт.
Даладан келген достармен кездескенде — қуаныш.
Адамдар сені түсінбесе, ренжімеу — нағыз асыл мінез.
Бұл сөз оқудың, достықтың және ішкі тыныштықтың мәнін ашады – Конфуцийдің ілімінің негізгі рухы осында жатыр. Оқу тек білім жинау емес, оны өмірде қолдану және басқалардың мойындауын күтпей-ақ адал болу – нағыз даналық!
Ойланусыз оқу — пайдасыз, оқусыз ойлану — қауіпті.
Ілмектер: Конфуций, ЛуньЮй, НақылСөз, Білім, Оқу, Ойлану, Даналық, ӨмірСабағы, Тәрбие, ӨзінДамыту Конфуций
(Егер тек оқып, ойланбасаң, барлық күшің бекер; егер тек ойлансаң, бірақ оқымасаң, өзіңді қатерге ұшыратасың.)
Түпнұсқа (қытайша, пиньин):
学而不思则罔，思而不学则殆
Pinyin: Xué ér bù sī zé wǎng, sī ér bù xué zé dài
Білетін адам — сүйетін адаммен тең емес,
Ілмектер: Конфуций, білім, қызығушылық, ынта, сүйіспеншілік, шынайы құштарлық, табандылық, кемелдік Конфуций
сүйетін адам — одан шынайы ләззат табатын адаммен тең емес.
知之者不如好之者，好之者不如乐之者。
«Лунь юй» («论语», Әңгімелер мен ойлар), VI кітап
Конфуций мұнда оқу/үйрену/іс-әрекеттің үш деңгейін салыстырады:
知之者 (білетін адам) → тек біледі, түсінеді, міндет деп санайды
好之者 (ұнататын/сүйетін адам) → шынымен қызығады, өз еркімен ізденеді
乐之者 (одан ләззат алатын/қуанатын адам) → ішкі қуанышпен, рахаттанып, өмірлік қажеттілік сияқты шұғылданады
Ең жоғары деңгей — үшінші, яғни 乐之 (ләззат алу, қуану, рахаттану).
Қателікті мойындамау — одан да үлкен қателік.
Ілмектер: даму, қателік, адалдық, даналық, Конфуций, Лунь юй Конфуций
Дерегі: Лунь юй
Өзің қаламайтынды өзгеге жасама.
Ілмектер: Әділдік, адамгершілік, афоризм, Конфуций, Адамгершілік туралы, адамгершілік құндылық Конфуций
Дереккөзі:
Конфуций, «Лунь юй» (论语, Analects), 15-бөлім, 23-афоризм
Нағыз азамат парызын білер, пасық жандар пайда іздеп жүрер.
Ілмектер: парыз, пасық, пайда, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Өмірге өшпенді кісілерді тыңдау, олармен араласып тұру өз қылмысыңның басы.
Ілмектер: өмір, қылмыс, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Жақсы өмір сүру үшін өмір бойы басшылыққа жарар бір ауыз сөз — кешірімді болу.
Ілмектер: өмір, кешірім, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Түзетуге келмейтін қате — нағыз қате.
Ілмектер: қате, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Азамат жігіт қанша турашыл, қайсар болғанмен қасарыспа болмайды..
Ілмектер: турашыл, қайсар, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Өзгелердің бақытсыздығы туралы көп ойланатын адам өз басына түскен бақытсыздықты оңай көтереді.
Ілмектер: бақыт, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, бақытсыздық Конфуций
Адамдар неге жақсы әуендерді тыңдайды? Неге кітап оқиды? Өйткені барлығы жанын емдегісі келеді, болмысын қалыптастыруды қалайды. Барлығы әлемнің шындығынан жанын тасалайды. Жақсы әуен, жақсы кітап сенің басыңдағы жағдайды бір сәтке болса да ұмыттырады. Музыканың терең иірімдеріне бойлап, кітап атты өзге әлемнің ғажабына ену арқылы санаңды мазалаған сансыз сұрақтан арыласың.
Ілмектер: сана, музыка, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, кітап Конфуций
Егер өмір туралы аз білсек, сонда өлім туралы біз не білеміз?
Ілмектер: Рүстем Абдрашев Конфуций
Ең үлкен саясат — тәрбие.
Ілмектер: тәрбие, саясат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Адамдар мені білмейді деп қапаланба, мен адамдарды білмеймін деп қапалан.
Ілмектер: адам, реніш, қапалану, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Егер билеушi ел әдет-ғұрпын жақсы бiлетiн болса, оған басқару оңай.
Ілмектер: әдет, билеуі, әдет-ғұрып, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Үш нәрсеге: адамға деген сүйiспеншiлiкке — қайғысыз; бiлiмге — адасусыз; батылдыққа — қорқынышсыз қол жеткiзе алмайсың.
Ілмектер: нақыл, афоризм, қанатты сөздер, сүйiспеншiлiк, қайғы, білім, батылдық, қорқыныш Конфуций
Тек әйелдермен және арам адамдармен жұмыс iстеу қиын. Олармен жақындассаң — тыңдаудан қалады. Олардан алыстасаң — олардың тарапынан жек көру туғызасың.
Ілмектер: әйел, арам, жұмыс, қиын, жек көру, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Қарағай күн суыған сайын қатая түседі.
Ілмектер: күн, суық, қатаю, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Басқарудың төрт жексұрын тәсiлi:
Ілмектер: қаталдық, зорлық, қарақшылық, ұсақтық, Басқару, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Тәрбиесiз өлтiру — қаталдық;
Ескерту жасамастан жұмыстан нәтиже талап ету — зорлық;
Бұйрықты орындау мерзiмiне дейiн кешiктiру — қарақшылық;
Еңбекке ақы төлеуде сараңдық жасау — ұсақтық.
Қате деп — түзелмейтiн қателердi ғана айтамыз.
Ілмектер: қате, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Халықты күштеп тыңдатуға болады, оны бiлiмге зорлай алмайсың.
Ілмектер: халық, тыңдау, зорлау, білім, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Аса ақылдылар мен аса ақымақтар ғана өзгермейді.
Ілмектер: ақылды, ақымақ, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Орта жол — даналыққа ең жақын нүкте, оған жетпеу одан асып кеткенмен бiрдей.
Ілмектер: жол, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, даналық Конфуций
Өмiр бойы басшылыққа алып өтетiн сөз бар ма? Бар, ол — кiшiпейiлдiлiк!
Ілмектер: өмір, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, кiшiпейiлдiлiк, басшылық Конфуций
Ең даналар мен ең ақымақтар ғана өзгермейдi.
Ілмектер: дана, ақымақ, нақыл, өзгеріс, өзгеру, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Барлық ұсақ-түйек байқалады, барлық құпия ерте ме кеш пе, мәлiм болады.
Ілмектер: құпия, мәлім, ұсақ-түйек, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
Кемел адам кемшіліктің бәрiн — өзiнен, бос адам басқалардан iздейдi.
Ілмектер: кемел, адам, кемшілік, іздеу, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Конфуций
- Азамат Төре
- Редьярд Киплинг
- Азамат Төре
- Абдраманов Арсланбек
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі